Özellikle Ekim ayında Türkiye’nin enerji ithalat faturası sert yükseldi. Ayrıca Ember Enerji analisti Bahadır Sercan Gümüş’ün paylaştığı verilere göre ithalat, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 71,7 arttı. Buna göre tutar 8 milyar 271 milyon 800 bin dolara ulaştı.
Üstelik bu rakam, Ekim 2022’den bu yana görülen en yüksek aylık ithalat oldu. Böylece aylık fatura, 2022’deki enerji krizi dönemine yaklaştı. Örneğin Ekim 2025’te 4,82 milyar dolar, Ekim 2024’te ise 4,99 milyar dolar olarak kaydedilmişti.
Enerji ithalat faturası ilk 10 ayda 61,5 milyar doları aştı
Öncelikle Ocak-Ekim döneminde enerji ithalatı 61,5 milyar dolara çıktı. Ancak geçen yılın aynı döneminde bu tutar 51,60 milyar dolardı. Dolayısıyla ilk 10 aylık ithalat yıllık bazda yüzde 19,4 arttı.
Ayrıca 2025’in tamamında enerji ithalatı 62,53 milyar dolar olmuştu. Ancak bu yıl 10 ayda bu toplama çok yaklaşıldı. Üstelik eğilim sürerse yıl sonunda 70 milyar doların üzerinde bir enerji ithalat faturası bekleniyor.
Hürmüz krizi maliyetleri yukarı çekti
Öncelikle artışın arkasında küresel piyasalardaki gelişmeler var. Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Ekim ayında İstanbul’da düzenlenen 19. Verona Avrasya Ekonomik Forumu’nda konuştu. Şimşek’e göre İran’daki savaş başlayınca emtia fiyatları yükseldi ve enerji tedarikinde sorunlar çıktı.
Şimşek ayrıca mevcut enerji arz şokunun 2022 krizinin 7 katı büyüklüğe ulaştığını söylemişti. Nitekim 2022 krizi ise pandemi sonrası artan talep ve Rusya’nın Avrupa’ya doğal gaz sevkiyatını kısıtlamasıyla derinleşmişti. Hatta o yıl konut doğal gazına yapılan zamlar toplamda yaklaşık yüzde 174’e ulaşmıştı.
Ember’in önceki analizi de bu tabloyu destekliyordu. Buna göre 2026’da enerji ithalat faturası bir önceki yıla göre 14 milyar dolardan fazla artabilir. Bu ek maliyetin 7,7 milyar doları petrolden, 6,4 milyar doları doğal gazdan gelebilir.
Enerji ithalat faturasında çözüm elektrifikasyonda mı?
Öncelikle Ember’e göre enerji ithalat faturasının en büyük kalemi karayolu ulaşımı. Nitekim Türkiye 2025’te enerji ithalatına ödediği tutarın yaklaşık 15 milyar dolarını bu alanda harcadı. Üstelik yollardaki her 1 milyon elektrikli otomobil, yılda yaklaşık 900 milyon dolarlık fosil yakıt ithalatını önleyebilir.
- Özellikle nihai enerji tüketiminin yüzde 85’i mevcut teknolojilerle elektrikle karşılanabilir.
- Ayrıca binalardaki tüketimin tamamı elektrikle karşılanabilir.
- Bunun yanı sıra ulaşımın yüzde 96’sı, sanayinin yüzde 58’i elektrikle karşılanabilir.
Oysa 2024’te binalardaki tüketimin yalnızca yüzde 32’si elektrikten sağlandı. Ayrıca sanayide bu oran yaklaşık yüzde 30 oldu. Hatta ulaşımda elektriğin payı yüzde 1’in altında kaldı.
Ayrıca elektrikli araçlar aynı mesafeyi içten yanmalılara göre yaklaşık 3,6 kat daha az enerjiyle kat ediyor. Buna göre Türkiye’deki yaklaşık 18 milyon otomobilin tamamı elektrikli olursa yıllık tüketim 150 TWh’den 45 TWh’ye inebilir.
Ancak elektriğin yerli ve yenilenebilir kaynaklardan üretilmesi şart. Çünkü aksi halde fosil yakıt talebi elektrik üretimine kayar. Bu yüzden güneş ve rüzgar yatırımları, şebeke ve depolama kapasitesiyle birlikte ele alınmalı.
Öte yandan Türkiye, 2035’e kadar elektrifikasyon oranını yüzde 35’e çıkarmayı hedefliyor. Buna karşın Ember’in mevcut eğilimlere dayanan hesabına göre oran 2035’te yalnızca yüzde 24,4’e ulaşabilir.
İlgili haber: Future of Mobility’25 düzenlendi! Elektrifikasyon ve otonom teknolojiler sahnede
