Windows 11, bilgisayar yönetimini ve sistem sorunlarının tespitini kolaylaştıran ancak birçok kullanıcının bilmediği bir menüye sahip. Win+X tuşlarına basılarak açılan Hızlı Bağlantı menüsü, Görev Yöneticisi, Disk Yönetimi, Olay Görüntüleyicisi ve diğer önemli Windows araçlarını tek bir noktada topluyor.
Kullanıcılar bu menü üzerinden sistem ayarlarına ulaşabiliyor, donanım durumunu kontrol edebiliyor ve bilgisayarın performansını etkileyen işlemleri yönetebiliyor.
Windows 11’de Hızlı Bağlantı menüsünü açmak için klavyedeki Windows ve X tuşlarına aynı anda basmak yeterli. Alternatif olarak görev çubuğundaki Başlat simgesine sağ tıklayarak da aynı menüye erişilebiliyor.
Windows-X menüsü olarak da bilinen bu bölüm, Başlat düğmesinin hemen üzerinde açılıyor ve işletim sisteminin farklı noktalarında bulunan yönetim araçlarına doğrudan erişim sağlıyor.
Menü içerisinde Ayarlar, Dosya Gezgini, Arama, Yüklü Uygulamalar, Sistem, Güç Seçenekleri ve Ağ Bağlantıları gibi temel Windows bölümleri bulunuyor. Ayrıca bilgisayarı kapatma, yeniden başlatma, uyku moduna alma ve kullanıcı oturumunu kapatma seçeneklerine de buradan ulaşılabiliyor. Bu işlemler için Başlat menüsünde veya Ayarlar uygulamasında ayrı ayrı gezinmeye gerek kalmıyor.
Win+X menüsünün sunduğu gelişmiş araçlar arasında Görev Yöneticisi, Olay Görüntüleyicisi, Disk Yönetimi, Bilgisayar Yönetimi, Aygıt Yöneticisi ve Windows Terminali de yer alıyor.
Dizüstü bilgisayarlarda kullanılabilen Windows Mobility Center ise ekran parlaklığı, ses ve bazı taşınabilir bilgisayar ayarlarını tek bir arayüzde topluyor. Menüde görüntülenen seçenekler bilgisayarın donanımına ve Windows yapılandırmasına bağlı olarak farklılık gösterebiliyor.
Görev Yöneticisi, bilgisayarın yavaşlamasına veya uygulamaların yanıt vermemesine neden olan işlemleri incelemek için kullanılabiliyor. İşlemler sekmesinde çalışan uygulamaların işlemci, bellek, disk ve ağ kullanım değerleri görüntülenebiliyor. Yanıt vermeyen uygulamalar sonlandırılabiliyor ve sistem kaynaklarını yoğun kullanan arka plan işlemleri tespit edilebiliyor.
Görev Yöneticisi içerisindeki Başlangıç Uygulamaları bölümü de Windows açılırken otomatik olarak çalışan programların kontrol edilmesini sağlıyor. Kullanıcılar başlangıçta çalışmasına ihtiyaç duyulmayan uygulamaları devre dışı bırakabiliyor. Performans bölümünden işlemci, RAM, depolama birimleri ve ağ bağlantısının anlık kullanım değerleri de takip edilebiliyor.
Menüdeki Olay Görüntüleyicisi, Windows tarafından kaydedilen sistem hatalarını ve uyarıları incelemek için kullanılabiliyor. Bilgisayarın beklenmedik şekilde yeniden başlaması, uygulamaların çökmesi veya donanımla ilgili sorunların ortaya çıkması durumunda sistem günlükleri üzerinden ilgili hata kayıtlarına ulaşılabiliyor. Kayıtlarda olayın gerçekleştiği tarih, saat, olay kimliği ve hata açıklaması gibi bilgiler bulunuyor.
Windows Bellek Tanılama aracının sonuçları da Olay Görüntüleyicisi üzerinden kontrol edilebiliyor. Bunun için uygulamada Windows Günlükleri > Sistem > Geçerli Günlüğü Filtrele yolu izlenerek olay kaynakları arasından MemoryDiagnostics-Results seçilebiliyor. Böylece daha önce tamamlanmış bellek testlerinin sonuçları incelenebiliyor.
Bellek testini başlatmak isteyen kullanıcıların ise Windows arama bölümünden Windows Bellek Tanılama aracını açması veya Win+R penceresine mdsched.exe yazması gerekiyor. Araç, bilgisayarı yeniden başlatarak RAM üzerinde hata taraması gerçekleştiriyor. İşlem tamamlandığında test sonuçları Windows tarafından kaydediliyor.
Disk Yönetimi, Win+X menüsünden erişilebilen bir diğer önemli sistem aracı. Bilgisayara bağlı HDD ve SSD birimleri, oluşturulan bölümler ve sürücülerin mevcut durumları bu bölümden görüntülenebiliyor.
Kullanıcılar disk bölümleri oluşturma, mevcut bölümleri küçültme veya genişletme, sürücü harflerini değiştirme ve diskleri biçimlendirme gibi işlemleri de buradan gerçekleştirebiliyor.
Bilgisayar Yönetimi aracı ise diskler, sistem hizmetleri, paylaşılan klasörler ve çeşitli yönetim bileşenlerini tek bir konsolda bir araya getiriyor. Aygıt Yöneticisi üzerinden de bilgisayara bağlı donanımların durumu kontrol edilebiliyor ve ilgili sürücüler yönetilebiliyor.
Win+X menüsünün kısayolları Windows içerisindeki özel bir klasörde tutuluyor. Bu klasöre ulaşmak için Dosya Gezgini’nin adres çubuğuna %LOCALAPPDATA%MicrosoftWindowsWinX yazılması yeterli. Açılan dizinde Group1, Group2 ve Group3 isimli üç klasör bulunuyor. Bu klasörler menüde kullanılan kısayolları barındırıyor.
Mevcut kısayolların adları ve klasörler arasındaki yerleşimleri üzerinden menünün düzeni değiştirilebiliyor. Ancak Win+X menüsü yeni eklenen her kısayolu otomatik olarak kabul etmiyor.
Windows’un kısayollar için kullandığı özel doğrulama mekanizması nedeniyle yeni uygulamaları menüye eklemek, standart bir kısayolu ilgili klasöre kopyalamaktan farklı işlemler gerektirebiliyor.
